Bel Fıtığında Ameliyat Ne Zaman Gerekir?
Kısa cevap: Bel fıtıklarının çoğu ameliyat gerektirmez. Ancak ilerleyen kuvvet kaybı, idrar veya dışkı kontrolünde bozulma ve eyer bölgesinde uyuşma acil değerlendirme gerektirir. Cerrahi dışı tedaviye rağmen devam eden ve günlük yaşamı ciddi biçimde etkileyen bacak ağrısında ise ameliyat düşünülebilir.
MR’da bel fıtığı görülmesi, tek başına ameliyat kararı vermek için yeterli değildir. Hastanın şikâyetleri, nörolojik muayenesi, sinir fonksiyonları ve görüntüleme bulguları birlikte değerlendirilmelidir.
Bel fıtığı nedir?
Omurlar arasında bulunan diskler, omurgaya esneklik kazandırır ve yük dağılımına yardımcı olur. Diskin dış tabakasının zayıflaması veya yırtılması sonucunda iç kısmındaki dokunun omurilik kanalına doğru yer değiştirmesine bel fıtığı denir.
Yer değiştiren disk dokusu sinir köküne baskı yaptığında bel ağrısına ek olarak kalça ve bacağa yayılan ağrı, uyuşma, karıncalanma veya kas kuvvetinde azalma görülebilir.
Her bel fıtığı ameliyat gerektirir mi?
Hayır. Bel fıtığı bulunan hastaların büyük bölümünde ilk seçenek cerrahi değildir. Belirgin kuvvet kaybı veya acil uyarı işaretleri bulunmayan hastalarda ilaç tedavisi, kontrollü fiziksel aktivite, uygun egzersizler ve gerektiğinde fizik tedavi değerlendirilebilir.
MR’da büyük bir fıtık görülmesi mutlaka ameliyat gerektiği anlamına gelmez. Buna karşılık daha küçük görünen bir fıtık, sinirin kritik bir bölgesine baskı yaparak ciddi şikâyetlere yol açabilir.
Muayenede hastalarıma özellikle şunu anlatıyorum: Ameliyat kararını yalnızca fıtığın büyüklüğü değil, sinirin ne ölçüde etkilendiği ve bunun hastanın yaşamına nasıl yansıdığı belirler.
Hangi belirtiler acil değerlendirme gerektirir?
İdrar veya dışkı kontrolünde bozulma
İdrarı başlatamama, idrar kaçırma, dışkı kontrolünün bozulması veya mesanenin dolduğunu hissedememe ciddi sinir basısının belirtisi olabilir.
Eyer bölgesinde uyuşma
Makat, genital bölge ve uylukların iç kısmında yeni başlayan his kaybı, kauda ekuina sendromu açısından değerlendirilmelidir.
İlerleyen kuvvet kaybı
Ayak bileğini veya başparmağı yukarı kaldıramama, ayağın yürürken yere takılması ve topuk ya da parmak ucunda yürüyememe sinir fonksiyonunun etkilendiğini gösterebilir. Kuvvet kaybının giderek artması cerrahi değerlendirmeyi daha acil hâle getirir.
Bu belirtilerden biri ortaya çıktığında rutin kontrol randevusu beklenmemeli ve acil sağlık hizmetine başvurulmalıdır.
Acil olmayan hastalarda ameliyat ne zaman düşünülebilir?
Acil nörolojik bulgu bulunmasa bile aşağıdaki durumlarda ameliyat gündeme gelebilir:
Uygun cerrahi dışı tedaviye rağmen devam eden şiddetli bacak ağrısı
Ağrı nedeniyle uyku, çalışma ve günlük yaşamın belirgin şekilde bozulması
Tekrarlayan ve yaşam kalitesini düşüren siyatik atakları
Muayenede sinir basısıyla uyumlu kuvvet veya duyu kaybı
MR bulgularının hastanın şikâyetleri ve muayenesiyle uyumlu olması
Ameliyat için herkes açısından geçerli kesin bir süre yoktur. Bazı hastalar güvenli biçimde takip edilebilirken, belirgin sinir basısı ve ağır bacak ağrısı bulunan başka bir hastada daha erken cerrahi düşünülebilir.
Bel ağrısı mı, bacak ağrısı mı?
Bel fıtığı ameliyatının temel amacı, bası altında kalan siniri rahatlatmaktır. Bu nedenle ameliyattan en belirgin fayda genellikle kalçadan bacağa yayılan sinir ağrısında beklenir.
Yalnızca bel ağrısı bulunan her hasta bel fıtığı ameliyatı için uygun değildir. Bel ağrısı diskler, eklemler, kaslar veya omurganın başka yapılarından kaynaklanabilir. Ağrının kaynağının doğru belirlenmesi, gereksiz cerrahiden kaçınmak açısından önemlidir.
Ameliyat kararı nasıl verilmelidir?
Doğru karar üç temel unsurun birlikte değerlendirilmesiyle verilir:
Hastanın şikâyetleri
Nörolojik muayene
MR görüntülerindeki sinir basısı
Bu üç unsur birbiriyle uyumlu değilse MR yeniden değerlendirilebilir, ek inceleme istenebilir veya şikâyetin başka bir nedene bağlı olup olmadığı araştırılabilir.
Sık sorulan sorular
Büyük bir bel fıtığı mutlaka ameliyat edilir mi?
Hayır. Fıtığın yalnızca büyüklüğü ameliyat kararını belirlemez. Sinir basısının yeri, hastanın şikâyetleri ve nörolojik muayenesi birlikte değerlendirilir.
Bel fıtığı kendiliğinden küçülebilir mi?
Bazı fıtıklar zaman içerisinde küçülebilir. Ancak ilerleyen kuvvet kaybı veya kauda ekuina bulguları bulunan hastalarda bu olasılığı beklemek doğru değildir.
Ağrım azaldıysa ameliyat gereksiz midir?
Ağrının azalması olumlu olabilir. Bununla birlikte kuvvet kaybı devam ediyorsa yalnızca ağrı düzeyine bakılmamalı, sinir fonksiyonları ayrıca değerlendirilmelidir.
Sonuç
Bel fıtığında ameliyat kararı yalnızca MR raporuna göre verilmez. İlerleyen kuvvet kaybı, idrar veya dışkı kontrolünde bozulma ve eyer bölgesinde uyuşma acil değerlendirme gerektirir.
Acil olmayan durumlarda ise ağrının günlük yaşama etkisi, nörolojik muayene, MR bulguları ve cerrahi dışı tedavilere verilen yanıt birlikte değerlendirilmelidir.
Op. Dr. Kaan Tuğberk ÖzdemirBeyin ve Sinir Cerrahisi Uzmanı – İzmir
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Muayene, tanı veya kişiye özel tedavi önerisinin yerine geçmez. Ani kuvvet kaybı, idrar-dışkı kontrolünde bozulma veya eyer bölgesinde uyuşma gelişirse acil sağlık hizmetine başvurulmalıdır.
Kaynaklar
Yorumlar