Hipofiz Tümörü Hangi Belirtileri Yapar?
Güncelleme tarihi: 6 gün önce

Kısa cevap
Hipofiz tümörü, hormon fazlalığına, normal hormon üretiminin azalmasına veya görme sinirlerine baskı yapmasına bağlı belirtiler oluşturabilir. Bazıları ise başka bir nedenle çekilen MR’da tesadüfen görülür. Bu nedenle yalnızca tümörün boyutuna değil, hormon sonuçlarına, görme alanına ve büyüme davranışına bakılır.
Hipofiz neden bu kadar önemlidir?
Hipofiz, beynin tabanında küçük bir bezdir; tiroit, böbreküstü bezleri, büyüme, üreme ve su dengesi gibi birçok sistemi yöneten hormonları kontrol eder. Küçük bir tümör fazla hormon salgıladığında belirgin sistemik yakınmalar yapabilir. Buna karşılık daha büyük bir tümör hormon üretmeden büyüyüp görme yollarına baskı oluşturabilir.
Hipofiz tümörü hormon fazlalığına bağlı hangi belirtileri yapar?
Prolaktin yüksekliğinde adet düzensizliği, memeden süt gelmesi, infertilite, cinsel istekte azalma ve erkeklerde sertleşme sorunu görülebilir. Büyüme hormonu fazlalığında el ve ayaklarda büyüme, yüz hatlarında kabalaşma, terleme ve eklem yakınmaları gelişebilir. ACTH fazlalığı kilo dağılımında değişiklik, kas güçsüzlüğü, tansiyon ve şeker yüksekliğiyle seyredebilir. Bu belirtiler yavaş geliştiği için hasta değişimi yıllar içinde fark etmeyebilir.
Görme ve baş ağrısı
Hipofizin hemen üzerinde görme sinirlerinin çaprazlaştığı optik kiazma bulunur. Tümör yukarı büyüdüğünde özellikle çevresel görme alanında kayıp yapabilir. Hasta kapı kenarlarına çarpma veya yanından yaklaşan kişiyi geç fark etme gibi şikâyetler anlatabilir. Baş ağrısı görülebilir fakat tek başına tümörün büyüklüğünü veya tedavi gerekliliğini göstermez.
Tanıda hangi incelemeler yapılır?
Hipofiz protokolüne uygun kontrastlı MR, ayrıntılı hormon testleri ve gerekli hastalarda görme alanı incelemesi temel değerlendirmelerdir. Tedavi kararı beyin cerrahisi ile endokrinolojinin birlikte çalışmasını gerektirir. Prolaktinomaların çoğu öncelikle ilaçla tedavi edilir; her hipofiz tümörü ameliyat edilmez.
Ameliyat ne zaman düşünülür?
Görme yollarına bası, ilaçla kontrol edilemeyen veya ilaca uygun olmayan hormon salgılayan tümörler, büyüyen kitleler ve bazı akut durumlarda cerrahi gündeme gelir. Çoğu hipofiz ameliyatı burun yoluyla endoskopik transsfenoidal yaklaşım kullanılarak yapılabilir. Ancak tümörün uzanımı ve damarlarla ilişkisi yaklaşımı değiştirebilir.
Ben hastaya nasıl yaklaşıyorum?
MR’daki ölçüyü tek başına tedavi nedeni kabul etmem. Hastanın hormon sonuçlarını, görme alanını, önceki görüntülerde büyüme olup olmadığını ve tümör tipini birlikte değerlendiririm. Ameliyat planlanıyorsa hedef yalnızca kitleyi küçültmek değil; görmeyi, normal hipofiz fonksiyonunu ve yaşam kalitesini korumaktır.
Sık sorulan sorular
Hipofiz tümörü kanser midir? Çoğu hipofiz adenomu iyi huyludur. Buna rağmen hormon ve görme üzerinde önemli etkiler oluşturabilir.
Burundan yapılan ameliyatta beyinde kesi olur mu? Endoskopik yaklaşım burun ve sfenoid sinüs üzerinden hipofiz bölgesine ulaşır; klasik kraniotomi değildir.
Ameliyattan sonra hormon ilacı gerekir mi? Bazı hastalarda geçici veya kalıcı hormon desteği gerekebilir; endokrin takip önemlidir.
Sonuç
Hipofiz tümörleri yalnızca nöroşirürjik bir kitle değildir; hormon, görme ve sinir sistemi birlikte değerlendirilmelidir. Doğru tedavi, tümör tipini belirleyip gereksiz ameliyattan kaçınırken gerekli müdahaleyi geciktirmemektir.
Op. Dr. Kaan Tuğberk Özdemir
Beyin ve Sinir Cerrahisi Uzmanı - İzmir
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; kişisel muayene ve tedavi önerisinin yerini tutmaz.
MR'ınızı değerlendireyim
Bu yazıdaki şikâyetlere benzer bir durum yaşıyorsanız MR görüntülerinizi ve raporunuzu WhatsApp'tan gönderin; kendim inceleyip size dönüş yapayım. Ayrıntılı bilgi için Beyin Tümörleri sayfasına göz atabilirsiniz.
Hazırlayan: Op. Dr. Kaan Tuğberk Özdemir, Beyin ve Sinir Cerrahisi Uzmanı · Son güncelleme: Kasım 2026. Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi için muayene gereklidir.
Kaynaklar:
- NIDDK: Prolactinoma; UCLH:
- Pituitary Tumours; Cambridge University Hospitals




Yorumlar