Bel Kayması Nedir? Ameliyat Ne Zaman Gerekir?

Kısa cevap

Bel kayması, bir omurun altındaki omura göre öne veya arkaya doğru yer değiştirmesidir. Tıbbi adı spondilolistezis olan bu durum bel ağrısı, bacak ağrısı, uyuşma ve yürüme güçlüğüne yol açabilir.

Her bel kayması ameliyat gerektirmez. Karar; kaymanın derecesine, hareketli olup olmadığına, sinir basısına ve hastanın günlük yaşamının ne ölçüde etkilendiğine göre verilir.

Bel kayması neden olur?

Başlıca nedenler şunlardır:

• Yaşa bağlı disk ve eklem bozulması

• Omurun arka kısmındaki stres kırığı

• Doğuştan yapısal farklılıklar

• Travma

• Daha önce geçirilen omurga ameliyatı

• Daha seyrek olarak enfeksiyon veya tümör

Yaşla ilişkili dejeneratif bel kayması özellikle kanal daralmasıyla birlikte görülebilir. Ayakta durmak ve yürümek bacak yakınmalarını artırabilir.

Belirtileri nelerdir?

• Bel ağrısı

• Kalça veya bacağa yayılan ağrı

• Uyuşma ve karıncalanma

• Yürürken bacaklarda ağırlık

• Belirli bir mesafeden sonra dinlenme ihtiyacı

• İleri durumlarda kas gücü kaybı

Tanı nasıl konur?

Ayakta çekilen bel grafileri omurlar arasındaki kaymayı gösterir. Öne ve arkaya eğilerek çekilen hareketli grafiler, kaymanın hareket edip etmediğini değerlendirebilir.

MR ise sinirler, diskler ve spinal kanal hakkında bilgi verir. Her görüntüleme bulgusu hastanın şikâyetleri ve nörolojik muayenesiyle birlikte yorumlanmalıdır.

Tedavide ameliyat şart mıdır?

Hafif ve stabil kaymalarda egzersiz, kilo kontrolü, aktivite düzenlemesi ve ağrı tedavisi uygulanabilir.

Ameliyat şu durumlarda değerlendirilebilir:

• Ameliyatsız tedaviye rağmen devam eden ağrı

• Belirgin yürüme kısıtlılığı

• İlerleyen güç kaybı

• Sinir basısıyla birlikte instabilite

• Kaymanın zaman içinde artması

• Yaşam kalitesinde ciddi bozulma

Cerrahide sinirlerin rahatlatılması ve gerekli hastalarda omurganın vida–rod sistemiyle sabitlenmesi gündeme gelebilir.

Omurga ameliyatında vidanın ne zaman gerektiğini ilgili yazımızda inceleyebilirsiniz.

Acil değerlendirme gereken belirtiler

Yeni başlayan idrar yapamama, makat çevresinde uyuşma veya hızla ilerleyen bacak güçsüzlüğü varsa acil değerlendirme gerekir.

Sık sorulan sorular

Kaymanın derecesi ameliyat kararını tek başına belirler mi?

Hayır. Kaymanın hareketliliği, sinir basısı ve hastanın yakınmaları da önemlidir.

Bel kayması ilerler mi?

Bazı kaymalar uzun süre sabit kalırken bazıları zaman içinde ilerleyebilir. Kontrol sıklığı kişiye göre belirlenir.

Vida olmadan ameliyat yapılabilir mi?

Sinir basısı giderilirken omurganın stabilitesi korunabiliyorsa bazı hastalarda yalnızca dekompresyon yapılabilir.

Sonuç

Bel kaymasında tedavi, yalnızca grafide görülen kayma miktarına göre belirlenmemelidir. Nörolojik muayene, hareketli grafiler, MR bulguları ve günlük yaşam kısıtlılığı birlikte değerlendirilmelidir.

Dr. Kaan Tuğberk ÖzdemirBeyin ve Sinir Cerrahisi Uzmanı – İzmir

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır.

Kaynak: AAOS – Adult Spondylolisthesis