Boyun Kanal Daralması ve Omurilik Basısı Nedir?
Kısa cevap
Boyun kanal daralması, omuriliğin geçtiği spinal kanalın çeşitli nedenlerle daralmasıdır. Daralma omurilik üzerinde baskı oluşturmaya başladığında servikal miyelopati gelişebilir.
Hastalarda yalnızca boyun ağrısı değil; ellerde beceri kaybı, yürümede dengesizlik, kol veya bacaklarda güçsüzlük gibi nörolojik belirtiler de görülebilir. Bu belirtiler varsa değerlendirmeyi geciktirmemek gerekir.
Boyun kanalı neden daralır?
Boyun omurlarının içindeki kanal, omuriliğin beyin ile vücut arasındaki sinyalleri taşıdığı alandır.
Bu kanalın daralmasına yol açabilen başlıca nedenler şunlardır:
Boyun fıtığı
Kemik çıkıntıları ve kireçlenme
Omurlar arasındaki eklemlerin büyümesi
Bağ dokularının kalınlaşması
Doğuştan dar spinal kanal
Omurların birbirine göre kayması
Daha seyrek olarak travma veya omurga tümörleri
Birden fazla seviyedeki dejeneratif değişiklikler zamanla omuriliğin çevresindeki boşluğu azaltabilir. Amerikan Ortopedik Cerrahlar Akademisi, servikal miyelopatiyi yaşla ilişkili değişikliklerin omuriliği sıkıştırması sonucunda gelişen bir durum olarak tanımlamaktadır.
Omurilik basısı hangi belirtileri oluşturur?
Omurilik basısının belirtileri bazen yavaş ve fark edilmesi güç biçimde başlayabilir.
En sık görülebilen belirtiler şunlardır:
Ellerde uyuşma veya beceriksizlik
Sık eşya düşürme
Düğme ilikleme ve yazı yazmada zorlanma
Kollarda veya ellerde güç kaybı
Yürümede dengesizlik
Ayakların yere takılması
Bacaklarda sertlik ya da ağırlık hissi
Kol ve bacaklarda refleks artışı
İleri vakalarda idrar kontrolünde değişiklik
Hastalar bazen bu değişiklikleri yaşlanmaya, yorgunluğa veya başka eklem problemlerine bağlayabilir. Ancak el becerisi ile yürümenin birlikte etkilenmesi, omurilik basısı açısından özellikle önemlidir.
Sinir kökü basısı ile omurilik basısı aynı şey midir?
Hayır.
Sinir kökü basısında genellikle tek kola yayılan ağrı, uyuşma veya belirli kaslarda güç kaybı görülür. Buna servikal radikülopati denir.
Omurilik basısında ise ellerin yanı sıra bacaklar, denge ve yürüme de etkilenebilir. Bu tablo servikal miyelopati olarak adlandırılır ve daha dikkatli takip gerektirir.
Kola vuran ağrı ve uyuşmanın boyun fıtığıyla ilişkisini ilgili yazımızda inceleyebilirsiniz.
MR’da kanal daralması görülmesi ameliyat gerektirir mi?
Her zaman değil.
MR görüntüsünde daralma bulunmasına rağmen hiçbir nörolojik şikâyeti veya muayene bulgusu olmayan kişiler olabilir. Ameliyat kararı yalnızca MR raporundaki “dar kanal” ya da “omurilik basısı” ifadesine göre verilmez.
Değerlendirmede şu noktalar birlikte ele alınmalıdır:
Hastanın şikâyetleri
Nörolojik muayene bulguları
MR’da omurilik basısının seviyesi ve derecesi
Omurilik içinde sinyal değişikliği olup olmadığı
Belirtilerin zaman içinde ilerleyip ilerlemediği
Ben hastalarımı değerlendirirken özellikle el becerilerini, kas gücünü, refleksleri, yürüme ve denge bulgularını MR görüntüleriyle birlikte inceliyorum.
Boyun kanal daralması nasıl tedavi edilir?
Tedavi hastalığın derecesine göre değişir.
Omurilik bulgusu bulunmayan veya çok hafif ve stabil yakınmaları olan hastalarda kontrollü takip, egzersiz ve semptomlara yönelik tedaviler düşünülebilir.
Orta veya ileri derecede miyelopati, ilerleyen güç kaybı ya da yürüme bozukluğu varsa omuriliğin üzerindeki baskının cerrahi olarak kaldırılması gündeme gelebilir. Klinik kılavuzlar orta ve ağır dejeneratif servikal miyelopatide cerrahi tedaviyi önerirken, hafif vakalarda yakın takip veya cerrahi seçeneklerinin kişiye göre değerlendirilmesini önermektedir.
Cerrahinin amacı çoğu zaman yalnızca ağrıyı azaltmak değil, nörolojik kötüleşmenin devam etmesini önlemektir.
Hangi belirtilerde gecikmeden değerlendirme gerekir?
Aşağıdaki durumlarda erken nöroşirürji değerlendirmesi önemlidir:
Hızla ilerleyen kol veya bacak güçsüzlüğü
Yeni başlayan yürüme ve denge bozukluğu
Sık düşme
Ellerde hızla artan beceri kaybı
Her iki elde veya birden fazla uzuvda uyuşma
İdrar ya da dışkı kontrolünde yeni değişiklik
Travmadan sonra gelişen nörolojik belirtiler
Bu bulgular mutlaka ameliyat gerektiğini göstermez; fakat omurilik fonksiyonunun etkilendiğine işaret edebilir.
Sık sorulan sorular
Boyun kanal daralması felce neden olur mu?
Her kanal daralması felçle sonuçlanmaz. Risk; basının derecesine, omuriliğin etkilenip etkilenmediğine ve nörolojik belirtilerin ilerleme hızına bağlıdır.
Boyun ağrım yoksa omurilik basısı olabilir mi?
Evet. Bazı hastalarda belirgin boyun ağrısı olmadan el becerisi kaybı, uyuşma veya yürüme bozukluğu gelişebilir.
Fizik tedavi kanal darlığını açar mı?
Fizik tedavi kas spazmı ve ağrı gibi yakınmaları azaltabilir; ancak kemik, disk veya kalınlaşmış bağ dokusunun oluşturduğu yapısal omurilik basısını ortadan kaldırmaz.
Ameliyat sonrasında bütün belirtiler düzelir mi?
İyileşme; basının süresine, hastalığın şiddetine ve omurilikte kalıcı hasar gelişip gelişmediğine bağlıdır. Uzun süredir devam eden bazı nörolojik kayıplar tamamen düzelmeyebilir.
Sonuç
Boyun kanal daralması yalnızca bir MR bulgusu değildir. Omurilik fonksiyonunu etkilemeye başladığında ellerde beceri kaybından yürüme bozukluğuna kadar farklı belirtiler oluşturabilir.
Tedavi kararı; hastanın şikâyetleri, nörolojik muayenesi ve görüntüleme bulguları birlikte değerlendirilerek verilmelidir.
Dr. Kaan Tuğberk ÖzdemirBeyin ve Sinir Cerrahisi Uzmanı – İzmir
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Kişisel tanı veya tedavi önerisi yerine geçmez.
Kaynaklar
Yorumlar